ქანთერვილის მოჩვენება

ქანთერვილის მოჩვენება (1887)

ავტორი: ოსკარ უაილდი · 1887

სიუჟეტის მოკლე თხრობა

პრაგმატული ამერიკელი მინისტრი მისტერ ოტისი ოჯახთან ერთად ყიდულობს ძველ ინგლისურ ციხესიმაგრეს — ქანთერვილ ჩეიზს. მიუხედავად გაფრთხილებისა, რომ სახლში 300 წლის მოჩვენება ცხოვრობს, ოტისს არ ადარდებს — ზებუნებრივი ძალები ფულით იყიდება. ჩადიან სახლში, ხვდებათ სისხლის ლაქა იატაკზე — ვაშინგტონ ოტისი მას „ფინქერთონის” ფხვნილით აშორებს.

საწყალი მოჩვენება სერ საიმონი, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში აშინებდა ხალხს, ახლა სრულ კრახს განიცდის: ჯაჭვებს რომ აჟღარუნებს, მისტერ ოტისი საპოხს ურჩევს; ტყუპი ძმები ბალიშებს ესვრიან. მოჩვენება ღრმა დეპრესიაში ვარდება — „სამასი წელია არ მძინებია… და ძალიან დაღლილი ვარ.”

ერთადერთი, ვინც მას ამერიკული ცინიზმით არ უყურებს, არის 15 წლის ვირჯინია. ის მოჩვენებას სთხოვს, ილოცოს მისი სულისთვის. ვირჯინია მიჰყვება მას საიდუმლო განზომილებაში. მოჩვენება თავისუფლდება, ნუშის ხე აყვავდება (ღვთიური წყალობის ნიშანი), ვირჯინია კი ამბობს: „მან დამანახვა… რატომ არის სიყვარული ორივეზე ძლიერი.”

---

ფილოსოფიური ბირთვი

ნაწარმოები აპირისპირებს ახალი სამყაროს (ამერიკის) პრაგმატიზმს ძველი სამყაროს (ბრიტანეთის) სულიერ მემკვიდრეობასთან. არც ერთი უკიდურესობა არ იმარჯვებს — იმარჯვებს ვირჯინიას სინთეზი: ემპათია, რომელიც არ უარყოფს არც ტკივილს, არც რეალობას.

სიკვდილი ნაჩვენებია არა როგორც სასჯელი, არამედ როგორც მოსვენება: „სიკვდილი ძალიან ლამაზი უნდა იყოს. ყავისფერ, რბილ მიწაში ჩაწოლა, სადაც თავს ზემოთ მწვანე ბუსნო ბიბინებს.”

პერსონაჟები როგორც არქეტიპები

პერსონაჟი	არქეტიპი	მახასიათებელი
სერ საიმონი	ტანჯული სული / წარსულის მოჩვენება	ეგზისტენციალური კრიზისი — არ იცის ვინ არის შიშის გარეშე
ვირჯინია	მხსნელი / უმანკო სული	სიყვარული სიკვდილზე ძლიერია
მისტერ ოტისი	მატერიალისტი / პრაგმატისტი	ყველაფერს ფინანსური ეკვივალენტი აქვს

სიმბოლიკა

სიმბოლო	მნიშვნელობა	ციტატა
სისხლის ლაქა	წარსულის ცოდვის დაღი	„სისხლის კვალს არაერთხელ აღუფრთოვანებია ტურისტებიც”
ნუშის ხე	სულიერი აღორძინება, მიტევება	„ნახეთ! ძველი გამხმარი ნუში აყვავდა”
„ფინქერთონის” ფხვნილი	ამერიკული პრაქტიკულობა, იდუმალების განადგურება	„ვიცოდი, ფინქერთონი ამოიყვანდა”

ჰორიზონტალური კავშირები

• ლიტერატურა: ფიოდორ დოსტოევსკი-ს ტანჯვა და გამოსყიდვა-ს თემა — სინანული და მიტევება
• ფსიქოლოგია: მოჩვენება, რომლის იდენტობაც შიშის მომგვრელობაზეა აგებული — კარლ იუნგი-ს „პერსონა” (სოციალური ნიღაბი)
• რელიგია: ლოცვის ძალა, გამოსყიდვა სიყვარულით — ქრისტიანული მოტივი

ვერტიკალური ჯაჭვი

გოთიკური რომანი (XVIII-XIX ს.)
        ↓
    უაილდი — ქანთერვილის მოჩვენება (1887) — პაროდია + ფილოსოფია
        ↓
    უაილდი — [[დორიან გრეის პორტრეტი (წიგნი)]] (1890) — ჩრდილის თემის გაღრმავება