მიგელ დე სერვანტესი (1547-1616)
ბიოგრაფიული კონტექსტი
ესპანელი მწერალი, ლეპანტოს ბრძოლის ვეტერანი, ალჟირში ტყვე, მრავალგზის ციხეში მჯდარი — სერვანტესის ცხოვრება თავადვე იყო დონკიხოტური ფათერაკი. ღარიბმა და უიღბლომ ჯარისკაცმა შექმნა ნაწარმოები, რომელიც ზოგადად პირველ თანამედროვე რომანად მიიჩნევა — დონ კიხოტი (წიგნი).
ფილოსოფიური და ფსიქოლოგიური ბირთვი
- ილუზია vs. რეალობა — ჭეშმარიტების სუბიექტურობა; ის, რაც ერთისთვის ჯადოსნური მუზარადია, მეორისთვის დალაქის თასი
- იდეალიზმის ტრაგედია — აბსოლუტური სიკეთე შეუთავსებელია ცინიკურ სამყაროსთან, მაგრამ ოცნების გარეშე ცხოვრება ცარიელია
- თავისუფალი ნება — „თავისუფალი ნება გვაქვს მონიჭებული და მისი დაოკება არც მისნობას და არც რაიმე ბალახბულახს არ შეუძლია”
- ხალხური სიბრძნე vs. წიგნიერი სიგიჟე — სანჩოსა და დონ კიხოტის დიალოგი ერთ-ერთი უდიდესი ფილოსოფიური წყვილია ლიტერატურაში
საკვანძო ნაშრომები
| ნაწარმოები | წელი | თემები |
|---|---|---|
| დონ კიხოტი (წიგნი) | 1605/1615 | ილუზია და რეალობა, იდეალიზმი, თავისუფლება |
ჰორიზონტალური კავშირები
- ფილოსოფია: დონ კიხოტის „კეთილი სიგიჟე” წინ უსწრებს ეგზისტენციალიზმი-ს — ადამიანი, რომელიც თავად ქმნის აზრს აზრგარეშე სამყაროში, ანტიციპირებს აბსურდი-ს
- ფსიქოლოგია: დონ კიხოტი არის კარლ იუნგი-ს არქეტიპული „წმინდა გიჟი” — ის, ვისი სიგიჟეც სინამდვილეში ღრმა სიბრძნეს შეიცავს
- კინო: დონ კიხოტის გავლენა ჩანს ტერი გილიამის ფილმებში, ასევე ნებისმიერ ფილმში, სადაც იდეალისტი გმირი ეჯახება ცინიკურ რეალობას
ვერტიკალური კავშირები
[[ჰომეროსი]] → სარაინდო რომანები
↓
სერვანტესი — [[დონ კიხოტი (წიგნი)]] (1605)
↓
[[ფიოდორ დოსტოევსკი]] — თავადი მიშკინი, „იდეალისტი გიჟი" (1869)
↓
[[ფრანც კაფკა]] — ბიუროკრატიული აბსურდი (XX ს.)
↓
[[ალბერ კამიუ]] — სიზიფე, აბსურდის გმირი (XX ს.)