უმბერტო ეკო (1932-2016)
ბიოგრაფიული კონტექსტი
იტალიელი სემიოტიკოსი, ფილოსოფოსი და მწერალი. ბოლონიის უნივერსიტეტის პროფესორი, რომელმაც თეორიულ სემიოტიკასთან ერთად შექმნა რომანები, სადაც ინტელექტუალური დეტექტივი შუასაუკუნეობრივ, რენესანსულ და თანამედროვე სამყაროებში მოქმედებს. ვარდის სახელი (წიგნი) (1980) — მისი პირველი და ყველაზე ცნობილი რომანი — გახდა პოსტმოდერნისტული ლიტერატურის ეტალონი.
ფილოსოფიური და ფსიქოლოგიური ბირთვი
- სამყარო, როგორც ტექსტი — „სამყარო გადაშლილი წიგნივით გველაპარაკება”; ნიშნების წაკითხვა ეკოს ეპისტემოლოგიის საფუძველია
- ფანატიზმის კრიტიკა — „ანტიქრისტე სიყვარულიდანაც შეიძლება იშვას, ღმერთის ან ჭეშმარიტების ავადმყოფური სიყვარულიდან”
- ეპისტემოლოგიური პესიმიზმი — აბსოლუტური წესრიგი ილუზიაა; „შიშველი სახელები” (nomina nuda) რჩება ჭეშმარიტების ნაცვლად
- სიცილი, როგორც თავისუფლება — სიცილი კლავს შიშს, შიშის გარეშე კი დოგმა კვდება
საკვანძო ნაშრომები
| ნაწარმოები | წელი | თემები |
|---|---|---|
| ვარდის სახელი (წიგნი) | 1980 | ცოდნა, ცენზურა, სიცილი, დოგმატიზმი |
ჰორიზონტალური კავშირები
- ფილოსოფია: ხორხეს დოგმატიზმი ეხმიანება დიდი ინკვიზიტორი-ს (დოსტოევსკი) — ორივე ამტკიცებს, რომ ხალხს შიში სჭირდება, არა თავისუფლება
- ფსიქოლოგია: ლაბირინთი, როგორც კარლ იუნგი-ს კოლექტიური არაცნობიერის მეტაფორა
- რელიგია: ქრისტეს სიღარიბის დებატი — თეოდიცეა და ეკლესიის ძალაუფლება და მორალი
- კინო: „ვარდის სახელი” ეკრანიზირდა (1986, ჟან-ჟაკ ანო); ეკოს ლაბირინთული ნარატივი ეხმიანება კუბრიკის „ბრწყინვალებას”
ვერტიკალური კავშირები
არისტოტელე — „პოეტიკა" (და მისი დაკარგული მეორე წიგნი)
↓
შუასაუკუნეობრივი სქოლასტიკა → [[დანტე ალიგიერი]]
↓
ეკო — [[ვარდის სახელი (წიგნი)]] (1980)
↓
პოსტმოდერნისტული დეტექტივი (ბორხესი → ეკო → მურაკამი)