ქარავანი (1978)

სიუჟეტის მოკლე თხრობა

აბელი იზრდება ეგზისტენციალური კითხვებით. უყვარს ნატო — ქალი, რომელიც ილუზიებს ანგრევს. ახალგაზრდა მეგობარი მირიანი იღუპება. აბელი მსახიობი ხდება პროვინციულ ქალაქში.

აქ ხვდება სამ ფიგურას, რომლებიც სამი იდეოლოგიის განსახიერებაა:

გედეონ რევია — ცინიკური ბრძენკაცი, რომელიც ყველა ილუზიას ანგრევს (რაციონალიზმი)
სამსონი — თეოსოფიური ფანატიკოსი (რელიგია)
უკლება — ინტელექტუალი კრიმინალი, რომელიც სიკეთეს ტყუილად მიიჩნევს (ძალაუფლება)

აბელი ქუჩიდან აშორებს ახალგაზრდა მეძავ ანის და თავშესაფარს აძლევს. ფინალი: ანი ჩუმად მიდის; სამსონი მდიდარ გოგოსკენ მირბის და ჩვეულებრივი ყასაბი ხდება; გედეონ რევია ბანალურად იღუპება მანქანის ქვეშ. აბელი ტყეში მიდის, უფსკრულის პირას სამსონის ქუდს პოულობს. რჩება სრულიად მარტო — ყოველი იდეოლოგია (რაციონალიზმი, რელიგია, ძალაუფლება) განადგურებულია.

ფილოსოფიური ბირთვი

„ქარავანი” იდეოლოგიების სისტემატური დემონტაჟია. კარჩხაძე თითოეულ პერსონაჟს ერთი „ჭეშმარიტების” მატარებლად აქცევს, შემდეგ ამ ჭეშმარიტებას სასტიკად ანადგურებს:

გედეონ რევია (გონება, ცინიზმი) — იღუპება ბანალურად, მანქანის ქვეშ. გონება სიკვდილის წინაშე უძლურია.
სამსონი (რწმენა, თეოსოფია) — მიატოვებს იდეალებს მდიდარი ქალის გულისთვის. რწმენა მატერიის წინაშე უძლურია.
უკლება (ძალა, ცინიკური რეალიზმი) — ინტელექტუალური კრიმინალი, რომლისთვისაც სიკეთე ტყუილია. ძალა სულიერ სიცარიელეს ვერ ავსებს.

აბელი — ქართული ვერსია „მიწისქვეშეთის კაცისა”, რომელიც ჭეშმარიტებას ეძებს, მაგრამ ვერაფერს პოულობს. მისი ფინალური მარტოობა არა მარცხია, არამედ გულწრფელობის ფასი — ვინც ილუზიებს არ ეთანხმება, მარტო რჩება.

პერსონაჟები როგორც არქეტიპები

პერსონაჟი	არქეტიპი	ფუნქცია
აბელი	მაძიებელი / გაუცხოებული	ყველა იდეოლოგიას ამოწმებს და უარყოფს
გედეონ რევია	ბრძენი კაცი / ცინიკოსი	გონების საზღვრების განსახიერება
სამსონი	მორწმუნე / ფანატიკოსი	რწმენის სისუსტის განსახიერება
უკლება	ჩრდილი	ძალაუფლების ცდუნება
ანი	უდანაშაულობა / მსხვერპლი	სიწმინდე, რომელიც ვერ გადარჩება ამ სამყაროში
ნატო	ანიმა / ილუზიის მსხვრეველი	აბელის პირველი გაღვიძება

სიმბოლიკა

სიმბოლო	მნიშვნელობა
ქარავანი (სათაური)	ცხოვრება როგორც უმიზნო მოგზაურობა — არავინ იცის საით მიდის
უფსკრული	ნიჰილიზმის ზღვარი — სამსონის ქუდი პირას
ტყე	ბუნებრივი მდგომარეობა ცივილიზაციის ილუზიების მიღმა
სამსონის ქუდი	რწმენის ნაშთი — ადამიანი წავიდა, ქუდი დარჩა

ჰორიზონტალური კავშირები

ლიტერატურა: ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან (წიგნი) (დოსტოევსკი) — აბელი როგორც „მიწისქვეშეთის კაცის” ქართული ვერსია; უცხო (წიგნი) (კამიუ) — მერსოს მსგავსად, აბელიც საზოგადოების გარეთ რჩება
ფილოსოფია: ნიჰილიზმი (ნიცშე) — ყველა ღირებულების დანგრევის შემდეგ რა რჩება?; აბსურდი (კამიუ) — აზრის ძიება უაზრო სამყაროში
ფსიქოლოგია: გაუცხოება — აბელის მარტოობა არა ავადმყოფობაა, არამედ გულწრფელობის შედეგი
კინემატოგრაფია: ტაქსის მძღოლი (ფილმი) — ტრევის ბიკლი, მარტოხელა კაცი ქალაქში, რომელიც ვერაფერს ეგუება

ვერტიკალური ჯაჭვი

ეკლესიასტე — „ამაოებათა ამაოება"
    ↓
ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან (1864) — იდეოლოგიების უარყოფა
    ↓
უცხო (1942) — აბსურდის პირისპირ მარტოობა
    ↓
★ ქარავანი (1978) — ქართული სინთეზი: ყველა იდეოლოგიის დემონტაჟი
    ↓
მანქანისტი (2004) — თანამედროვე კინო: ცნობიერების კრიზისი მარტოობაში

კულტურული მატრიცა

ნავიგატორი

ქარავანი