Renodus

გაუცხოება

4 წუთში წასაკითხი

გაუცხოება

განმარტება

ინდივიდის გათიშვა — საკუთარი თავისგან, სხვა ადამიანებისგან, საზოგადოებისგან, ან არსებობის აზრისგან. ეგზისტენციალურ ფილოსოფიაში: ადამიანის ფუნდამენტური მდგომარეობა თანამედროვე სამყაროში, სადაც ტრადიციული ღირებულებები ჩამოშლილია.

წარმოშობა და კონტექსტი

  • ჰეგელი — გაუცხოება = სულის გათიშვა საკუთარი არსისგან
  • მარქსი — გაუცხოება = მშრომელის გათიშვა თავისი შრომის პროდუქტისგან
  • ეგზისტენციალიზმი — გაუცხოება = ადამიანის ონტოლოგიური მდგომარეობა, არა მხოლოდ სოციალური პრობლემა

გამოვლინებები მატრიცაში

📚 ლიტერატურა

ნატურალისტური და ემიგრანტული გაუცხოება:

  • ჯენი გერჰარდტი (წიგნი) — ჯენი = ქალი, რომელიც საზოგადოებრივი კლასიდან ამოვარდნილია — მარადიული უცხო ორივე სამყაროში (ღარიბთა და მდიდართა)
  • სახლი ღრუბლებში (წიგნი) — პოეტის გაუცხოება ყოველდღიური ცხოვრებისგან: ღრუბლის არქიტექტურა = ადამიანის გარე-სოციალური ესკაპიზმი
  • ტრიუმფის თაღი (წიგნი) — რავიკი = ემიგრანტი-ექიმი პარიზში: მოქალაქეობის, სამშობლოს, იდენტობის გარეშე; გაუცხოება როგორც ომამდელი ევროპის დიაგნოზი
  • ბელ ამი (წიგნი) — ჟორჟ დიურუას გაუცხოება საკუთარი ამბიციისგან: ის სარგებლობს ყველასთან, მაგრამ არავინ არის ნამდვილად მისი
  • მოხუცი და ზღვა (წიგნი) — სანტიაგო = ადამიანი, რომელიც სოფელმა უკვე „ჩამოწერა”; მხოლოდ ზღვა და თევზი რჩება მას დიალოგად

მოდერნისტული გაუცხოება:

ბულგაკოვის მედიცინური გაუცხოება:

  • ახალგაზრდა ექიმის ჩანაწერები (წიგნი) — ახალგაზრდა ექიმი რუსულ სოფელში = ინტელიგენციის გაუცხოება „ხალხისგან”: მის სამყაროსა და გლეხობას შორის გადაულახავი ხაზი
  • მორფიუმი (წიგნი) — დამოკიდებულება = გაუცხოების ქიმიური ფორმა: ექიმი უცხოვდება სხვებისგან, შემდეგ საკუთარი თავისგან

დოსტოევსკი — პოლიტიკური გაუცხოება:

  • ეშმაკეულნი (წიგნი) — სტავროგინი და ვერხოვენსკის წრე = რადიკალთა გაუცხოება სამშობლოს, ხალხის, ღმერთისგან; ყველა კავშირი ჩამოშლილია

💡 ფილოსოფია

🧠 ფსიქოლოგია

  • ერიხ ფრომი, თავისუფლებიდან გაქცევა (წიგნი) — გაუცხოების სოციალურ-ფსიქოლოგიური ანატომია: თანამედროვე ადამიანი უცხოა საკუთარი გრძნობებისგან, აზრებისგან, სპონტანურობისგან. ფრომი ყველაზე ცხადად ავრცელებს მარქსისეული გაუცხოების ცნებას ფსიქიკური ცხოვრების ყველა შრეზე. ფორმულა: „დესტრუქციულობა უცხოვრებელი ცხოვრების შედეგია”.
  • ზიგმუნდ ფროიდი, ცივილიზაცია და მისი უკმაყოფილება (წიგნი) — ცივილიზაცია = ინდივიდის გაუცხოება საკუთარი ინსტინქტებისგან; სუპერ-ეგო = გაუცხოებული აგრესია, შიგნით მიმართული.
  • ვიქტორ ფრანკლი — „ეგზისტენციალური ვაკუუმი” = გაუცხოება აზრისგან (კი არა ინსტინქტის ან შრომისგან).

🎬 კინო

  • ტაქსის მძღოლი (1976) — ტრევის ბიკლი: ტოტალური გაუცხოება → ძალადობა როგორც “კავშირის” მცდელობა
  • სტალკერი (1979) — სამი პერსონაჟი, სამივე გაუცხოებული სხვადასხვაგვარად (მწერალი, მეცნიერი, სტალკერი)

✝️ რელიგია

  • ცოდვის ცნება = გაუცხოება ღმერთისგან (ქრისტიანული ინტერპრეტაცია)
  • სამსარა (ბუდიზმი/ჰინდუიზმი) = გაუცხოება ნამდვილი თავისგან (ატმანი)
  • ვლადიმერ ლოსკი, დოგმატური ღვთისმეტყველება (წიგნი) — გაუცხოების ონტოლოგიური დიაგნოზი ცოდვითდაცემის თეოლოგიაში: ბოროტება “არ არის ბუნება, იგია ბუნების მდგომარეობა… იგი პიროვნული პოზიციაა” (თავი 12). ადამიანი გაუცხოვდება სამ დონეზე — ღვთისგან, სხვა ადამიანისგან, საკუთარი ჭეშმარიტი ბუნებისგან — მაგრამ ეს არ ცვლის მის ღვთის ხატობას
  • იოანე ზიზიულასი, ყოფიერება როგორც თანაზიარება (წიგნი) — გაუცხოების ონტოლოგიური დიაგნოზი: “ბიოლოგიური ჰიპოსტასი” (ჩასახვა, აუცილებლობა, სიკვდილისკენ მიმართული ცხოვრება) = გაუცხოების სტრუქტურული კატეგორია; ხსნა = ეკლესიური ჰიპოსტასი, ზიარება (κοινωνία). ზიზიულასი პირდაპირ უპასუხებს სარტრის “ჯოჯოხეთი სხვა ადამიანებია” თეზისს: სხვა არ არის გაუცხოების წყარო, არამედ პიროვნების ონტოლოგიური წინაპირობა.

დაკავშირებული კონცეფციები

გრაფის ხედი

უკუბმულები