რიუნოსუკე აკუტაგავა (1892–1927)
ავტორის პროფილი
იაპონელი მწერალი, „იაპონური მოკლე მოთხრობის მამა.” 35 წლის ასაკში თავი მოიკლა, ჩანაწერში დატოვა: „ბუნდოვანი შფოთვა მომავლის გამო.” მისი პროზა დასავლურ ლიტერატურულ ტექნიკას (განსაკუთრებით დოსტოევსკისა და გოგოლის) იაპონურ ესთეტიკასთან აერთიანებს.
ცენტრალური თემა: ჭეშმარიტება სუბიექტურია, ყოველი ადამიანი საკუთარ რეალობას აკონსტრუირებს.
თემატური ბირთვი
აკუტაგავას პროზაში ორი ფუნდამენტური ღერძი:
- ჭეშმარიტების სუბიექტურობა — ობიექტური რეალობა მიუწვდომელია; ყოველი ადამიანი ეგოს ფილტრით ხედავს სამყაროს
- ეგოს თავდაცვა — ადამიანი მზადაა ნებისმიერი ვერსია შექმნას, რათა თავის თავს ღირსება შეუნარჩუნოს
ნაწარმოებები
| ნაწარმოები | წელი | თემატური ფოკუსი |
|---|---|---|
| უსიერ ტყეში (წიგნი) | 1922 | ჭეშმარიტების სუბიექტურობა — „რასიომონის ეფექტი” |
კავშირი მატრიცასთან
აკუტაგავა დოსტოევსკის ღრმად აღმერთებდა — მაგრამ სადაც დოსტოევსკი აბსოლუტურ მორალურ ჭეშმარიტებას (ქრისტიანობას) სწამდა, აკუტაგავა ჭეშმარიტებას ფუნდამენტურად მიუწვდომლად წარმოადგენს. „უსიერ ტყეში” = დოსტოევსკის მორალური სამყარო სუბიექტურ ფრაგმენტებად დანაწევრებული.
ეს არის ეპისტემოლოგიური აბსურდიზმი: არა „აზრი არ არსებობს” (კამიუ), არამედ „აზრი შეიძლება არსებობს, მაგრამ ჩვენ ვერასოდეს მივწვდებით მას ობიექტურად.”
ჰორიზონტალური კავშირები
- ლიტერატურა: ფიოდორ დოსტოევსკი — პოლიფონია, მრავალხმიანობა; დოსტოევსკისთან ხმები ჭეშმარიტებას ეძებენ, აკუტაგავასთან — ჭეშმარიტებას ფარავენ
- ლიტერატურა: ფრანც კაფკა — ორივე მოდერნისტი, ორივესთვის რეალობა არასანდოა; მაგრამ კაფკასთან სისტემაა აბსურდული, აკუტაგავასთან — თვით აღქმა
- ფილოსოფია: აბსურდი — ეპისტემოლოგიური აბსურდიზმი vs. კამიუს ეგზისტენციალური აბსურდიზმი
- ფსიქოლოგია: ჩრდილი (არქეტიპი) — ეგოს თავდაცვა = ჩრდილის დამალვა; სუბიექტური ჭეშმარიტება = ჩრდილის პროექცია
- კინემატოგრაფია: კუროსავას „რასიომონი” (1950) — აკუტაგავას მოთხრობის კინემატოგრაფიული ადაპტაცია, რომელმაც „რასიომონის ეფექტი” მსოფლიოს გააცნო