EO (2022)
სიუჟეტი
პოლონელი რეჟისორის იეჟი სკოლიმოვსკის ფილმი ვირზე სახელად EO, რომელიც ცირკიდან გაყიდვის შემდეგ მოგზაურობს ევროპის გზებზე — ფერმებში, სასაკლაოებზე, საფეხბურთო სტადიონებზე, იტალიურ ვილებში. ვირი არის ჩუმი მოწმე ადამიანური სისასტიკის, სინაზის, აბსურდის და სიკვდილის. ფილმს არ აქვს კლასიკური სიუჟეტური თხრობა — ეს არის სამყაროს ხედვა ცხოველის თვალით, სადაც ადამიანი ჩნდება როგორც უცხო, ხშირად მტრული ძალა.
ფილოსოფიური ბირთვი
ფილმი არის პირდაპირი ომაჟი რობერ ბრესონის “Au Hasard Balthazar”-ისა (1966) და, ღრმა ფესვებით, ლევ ტოლსტოის ხოლსტომრის. ცენტრალური ხერხი — ცხოველი როგორც ფილოსოფიური სუბიექტი — ანგრევს ანთროპოცენტრულ პერსპექტივას. EO ვერ ლაპარაკობს, მაგრამ მისი მზერა გვაიძულებს დავინახოთ ადამიანური სამყარო როგორც აბსურდული, ძალადობრივი მექანიზმი.
ეს არის აბსურდის მუნჯი ვერსია — ალბერ კამიუსებური უცხოობა, რომელიც გადატანილია ცხოველზე. EO-ს ბედი არის ნიჰილიზმის ვიზუალური ანატომია: სამყარო, რომელიც არ აქცევს ყურადღებას ცოცხალი არსების ტანჯვას.
ლიტერატურული ექოები
- ხოლსტომერი (წიგნი) — ლევ ტოლსტოის მოთხრობა ცხენ-ნარატორზე; იგივე ხერხი — ცხოველის თვალით ადამიანური ცხოვრების კრიტიკა; საკუთრების, ძალადობის, სიბერის თემები
- ფრანც კაფკას ცხოველური ნოველები (“გარდასახვა”, “მომღერალი ჯოზეფინე”, “ერთი ძაღლის გამოკვლევები”) — სადაც ცხოველი ხდება გაუცხოებული თვითმყოფადობის სიმბოლო
- ჯეკ ლონდონის ველურის ძახილი (წიგნი) — ცხოველი როგორც მთავარი გმირი, რომელიც ცივილიზაციასა და ბუნებას შორის გადადის
არქეტიპული ანალიზი
EO არის მსხვერპლის არქეტიპი — უმწეო, უდანაშაულო, რომელიც ატარებს მთელი სამყაროს ჩრდილს. იგი ქრისტოლოგიური ფიგურაა: ის, ვინც იტანჯება სხვების ცოდვებისთვის. ამავდროულად, ის წმინდა სული — ბავშვური, გადაუხრელი ცნობიერება, რომელიც ხედავს დაცემულ სამყაროს, მაგრამ თვითონ არ ხდება მისი ნაწილი.
კარლ იუნგისებური წაკითხვით, EO არის ბუნებრივი თვითმყოფადი (natural Self) — ის, რასაც ცივილიზებული ადამიანმა დაკარგა.
ვერტიკალური ჯაჭვი
ხოლსტომერი (წიგნი) (1886, ლევ ტოლსტოი) → “Au Hasard Balthazar” (1966, რობერ ბრესონი) → EO (2022) → ცხოველური თვითცნობიერების მომავალი კინო
ჰორიზონტალურად: ფრანც კაფკას ცხოველური მოთხრობები, ჯეკ ლონდონის ბუნებრივი ნარატივები, ანდრეი ტარკოვსკის მუნჯი მზერა.