ეგზისტენციალიზმი ↔ ომისშემდგომი კინემატოგრაფია ↔ აბსურდი

ეგზისტენციალიზმი ↔ ომისშემდგომი კინემატოგრაფია ↔ აბსურდი (1945–1965)

ცენტრალური ციტატა

„ეს ჭეშმარიტი სიცარიელე, რომელიც იმ შავი წერტილის ირგვლივ ფორმირდება… ეს არის ნორმალური გრძნობებისა და სურვილების ატროფია, შიში და გულისრევა (nausea).” — მიქელანჯელო ანტონიონი, რომელშიც სარტრის რომანის „გულისრევის” (La Nausée) ეგზისტენციალური ექო და გაუცხოების ფენომენოლოგია ისმის: “that whiteness, that nothingness, which took shape around a black point… the atrophy of all normal feelings… nausea.”

წყაროების რუკა

წყაროს იდენტიფიკატორი	აკადემიური დეტალი და კონტექსტი	ნაშრომი / გვერდი / წელი
34	ინგმარ ბერგმანის „მეშვიდე ბეჭედი” (The Seventh Seal) როგორც ღმერთის აბსოლუტური დუმილისა და მეტაფიზიკური სიცარიელის კინემატოგრაფიული მანიფესტაცია.	ავტორის აკადემიური თეზისი ბერგმანისა და ტარკოვსკის სიჩუმის კონცეფციებზე.
36	ბერგმანის პროტაგონისტის დაპირისპირება ალბერ კამიუს აბსურდთან და სორენ კირკეგორის „რწმენის რაინდთან” (Knight of Faith). ბლოკი არის სკეპტიკოსი, რომელიც მიზანს ეძებს.	თომას ვარტენბერგის ესე ფილოსოფიასა და კინოზე; L. Tolstoy, Camus, Kierkegaard.
38	ჟან-პოლ სარტრის „გულისრევა” (La Nausée) და მიქელანჯელო ანტონიონის კინემატოგრაფიული ტრილოგია — საგნების აბსოლუტური ზედმეტობა (contingency of being-in-itself, de trop).	Umberto Eco & Asijit Datta-ს კვლევები ფენომენოლოგიურ გაუცხოებაზე.
38	ფენომენოლოგიური კრიზისის პიკი: ანტონიონის „დაბნელების” (L’Eclisse) ბოლო, 7-წუთიანი უსიტყვო კოდა და სარტრისეული ზღვის კენჭის (pebble scene) პარალელი.	L’Eclisse-ის აბსტრაქტული კადრებისა და Nausea-ს შედარებითი ანალიზი.
40	ფედერიკო ფელინის ეგზისტენციალური კრიზისი და იუნგიანური ფსიქოანალიზი. შეხვედრა ერნსტ ბერნჰარდთან (Ernst Bernhard), რომელიც მას სიზმრების იუნგიანურ ანალიზს ასწავლის.	ფელინისა და ბერნჰარდის ურთიერთობის ანალიზი European Journal of Psychoanalysis-ში.
40	იუნგის პირდაპირი გავლენა ფილმზე „8½”: ფელინის პირადი ვიზიტი იუნგის კოშკში ბოლინგენში, და ფილმის ფინალი, როგორც კოლექტიური არაცნობიერისა და აქტიური წარმოსახვის ტრიუმფი.	Encounter with Federico Fellini — Aldo Carotenuto.

ფილოსოფიური სინთეზი

მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი ევროპული კინემატოგრაფია არ ყოფილა მხოლოდ ესთეტიკური მოძრაობა; იგი იქცა ტექსტუალური ეგზისტენციალიზმისა და სიღრმისეული ფსიქოანალიზის სრულფასოვან ვიზუალურ ეკვივალენტად. ამ პერიოდის სამი გიგანტი — ინგმარ ბერგმანი, მიქელანჯელო ანტონიონი და ფედერიკო ფელინი — წარმოადგენენ ტრავმირებული ევროპული ეგოს ესთეტიკურ და ფილოსოფიურ პასუხებს ონტოლოგიურ კრიზისზე. ინგმარ ბერგმანის 1957 წლის შედევრი „მეშვიდე ბეჭედი” (The Seventh Seal) ღრმად ფესვგადგმულია სორენ კირკეგორისა და ალბერ კამიუს ფილოსოფიურ ტრაქტატებში. ჯვაროსნული ლაშქრობიდან დაბრუნებული რაინდი, ანტონიუს ბლოკი, დგას სიკვდილისა და, რაც მთავარია, ღმერთის აბსოლუტური, მეტაფიზიკური დუმილის პირისპირ (Silence of God). განსხვავებით კირკეგორის „რწმენის რაინდისგან” (Knight of Faith), რომელსაც შეუძლია ბრმა ნახტომი გააკეთოს რწმენაში ობიექტური ჭეშმარიტების გარეშე, ბლოკი დაჟინებით ითხოვს რაციონალურ, ხელშესახებ დასტურს ტრანსცენდენტურის არსებობაზე. იგი განასახიერებს კამიუს „სიზიფეს მითის” აბსურდს — ადამიანის გონების უიმედო, დაუოკებელ სწრაფვას აზრისკენ აბსოლუტურად უშინაარსო და დუმილში ჩაძირულ სამყაროში.

პარალელურად, იტალიაში, მიქელანჯელო ანტონიონის ე.წ. „გაუცხოების ტრილოგია” (და განსაკუთრებით მისი დაგვირგვინება, L’Eclisse) წარმოადგენს ჟან-პოლ სარტრის ადრეული ეგზისტენციალისტური რომანის, „გულისრევის” (La Nausée) კინემატოგრაფიულ თარგმანს. სარტრისეული კრიზისი ეფუძნება ობიექტური მატერიის, „ყოფიერება-თავისთავადის” (being-in-itself, en-soi) შემზარავ, დამახრჩობელ შეგრძნებას. ანტუან როკანტენი სანაპიროზე ნაპოვნი უბრალო კენჭის (pebble) დანახვისას აცნობიერებს საგნების რადიკალურ კონტინგენტურობასა და ფიზიკურ ზედმეტობას (de trop), რაც მასში ეგზისტენციალურ „გულისრევას” იწვევს. ანტონიონი ამ ფენომენოლოგიურ პანიკას აცოცხლებს „დაბნელების” ლეგენდარულ 7-წუთიან ფინალურ კოდაში. მთავარი პერსონაჟები უბრალოდ ქრებიან ნარატივიდან, ხოლო კამერა აფიქსირებს მხოლოდ ცარიელ, მატერიალურ ქუჩებს, შენობებს, ხეებსა და მიტოვებულ ნივთებს. ეს არის სამყარო ადამიანური ცნობიერების გარეშე — სარტრის en-soi-ს აბსოლუტური, შეუბრალებელი ტრიუმფი კინემატოგრაფიულ სივრცეში.

ფედერიკო ფელინის ეგზისტენციალური პასუხი ამ გაუცხოებასა და სიცარიელეზე იყო არა ნიჰილისტური, არამედ ღრმად ფსიქოანალიტიკური. მსოფლიო აღიარების („ტკბილი ცხოვრების”) შემდეგ ფელინიმ განიცადა მძიმე ეგზისტენციალური და შემოქმედებითი ბლოკი. ამ პერიოდში მან მიმართა შვეიცარიელ იუნგიანელ ფსიქოანალიტიკოსს, ერნსტ ბერნჰარდს (Ernst Bernhard), რომელმაც ის კოლექტიური არაცნობიერისა და სიზმრების ანალიზის პრაქტიკას აზიარა. ფელინი პირადადაც ეწვია კარლ გუსტავ იუნგის კოშკს ბოლინგენში, რომლის უცნაურმა, თეატრალურმა და მითიურმა ატმოსფერომ მასზე წარუშლელი შთაბეჭდილება მოახდინა. სწორედ ამ თერაპიული და ინტელექტუალური პროცესის პირდაპირი რეზულტატია ფილმი „8½”. ბერგმანის რაინდის ან ანტონიონის სიცარიელისგან განსხვავებით, ფელინის ალტერ-ეგო, გვიდო ანსელმი, გამოსავალს პოულობს იუნგიანურ „აქტიურ წარმოსახვაში” (active imagination). ფილმის ფინალი, სადაც გვიდო ურიგდება თავისი ცხოვრების ყველა ფანტომს, კომპლექსს, ჩრდილსა და ანიმას, და მათთან ერთად ერთიანდება საცირკო არენის ქაოსურ მარშში, წარმოადგენს იუნგიანური ინდივიდუაციის (individuation) კინემატოგრაფიულ აპოთეოზს.

ჯვარედინი კავშირები

• ჟან-პოლ სარტრი — en-soi, de trop, კონტინგენტურობა; „გულისრევის” ავტორი
• ალბერ კამიუ — აბსურდის ფილოსოფოსი; „სიზიფეს მითოსი” = ბერგმანის ბლოკის ფილოსოფიური ჩარჩო
• სიორენ კირკეგორი — „რწმენის რაინდი”; ბლოკის ანტიპოდი
• კარლ იუნგი — ინდივიდუაცია, კოლექტიური არაცნობიერი, აქტიური წარმოსახვა
• ინგმარ ბერგმანი — ღმერთის დუმილის კინემატოგრაფიული პოეტი
• მიქელანჯელო ანტონიონი — ფენომენოლოგიური გაუცხოების მხატვარი
• ფედერიკო ფელინი — იუნგიანური კინოს ოსტატი
• მეშვიდე ბეჭედი (1957) — ღმერთის დუმილი + აბსურდი
• დაბნელება (1962) — L’Eclisse = „გულისრევის” კინო-თარგმანი
• რვა და ნახევარი (1963) — 8½ = იუნგიანური ინდივიდუაციის აპოთეოზი
• გულისრევა (წიგნი) — სარტრის რომანი; ანტონიონის ფილოსოფიური წინამორბედი
• აბსურდი — კამიუსეული კონცეფცია, რომელიც ბერგმანში კინემატოგრაფიულ ფორმას იღებს
• რწმენის რაინდი — კირკეგორისეული ფიგურა, რომელსაც ბლოკი ვერ აღწევს
• აქტიური წარმოსახვა — იუნგის ტექნიკა, რომელიც ფელინიმ „8½”-ის ფინალში განასახიერა

ვერტიკალური ჯაჭვი

კირკეგორისა და სარტრის ეგზისტენციალისტური ფილოსოფია → ომისშემდგომი ევროპული საავტორო კინოს აბსურდი და იუნგიანური ანალიზი (წინამდებარე ხიდი) → პოსტმოდერნული კინემატოგრაფიული დეკონსტრუქცია და მეტა-ნარატივი.

წყაროები

33. Antonioni: Centenary Essays, ISBN 9781838711788, 9781844573844 — DOKUMEN.PUB, accessed April 13, 2026.
34. Compositions of Crisis: Sound and Silence in the Films of Bergman and Tarkovsky — Open Research Repository, Australian National University.
35. Existentialism — Wikipedia, accessed April 13, 2026.
36. Is Human Life Absurd? A Philosophical Inquiry into Finitude, Value, and Meaning — Brill.
37. 7.pdf.pdf — National Academic Digital Library of Ethiopia.
38. The Fantasy of Exile: Some Reflections on the Margins of the ‘Unhomely Consciousness’ — OPUS at UTS.
39. Selfhood and Transcendence: The Crises of Representation in … — PhD thesis (Film Studies), Asijit Datta.
40. Fellini and Jungism (1): Encounter With Federico Fellini — European Journal of Psychoanalysis.
41. Nunzio Santoro, The Domain of the Irrational in Fellini’s 8 and 1/2, as a Source of Artistic Inspiration — Medium.
42. The Monomyth of Frederico Fellini’s 8 1/2 — Grin.
43. Film, Form and Phantasy: Adrian Stokes and Film Aesthetics — National Academic Digital Library of Ethiopia.