უილიამ მეიკპის თეკერეი (1811-1863)
ბიოგრაფიული კონტექსტი
ინგლისელი მწერალი, ვიქტორიანული ეპოქის ერთ-ერთი მთავარი რომანისტი, დიკენსის თანამედროვე და კონკურენტი. კალკუტაში დაბადებული (ბრიტანეთის ინდოეთი), კემბრიჯში სწავლობდა, მაგრამ დიპლომი არ მიუღია. მემკვიდრეობა სათამაშო მაგიდაზე წააგო. ცხოვრებისეულმა მარცხმა და სოციალურმა დაკვირვებამ მას მიანიჭა უნიკალური ხედვა — ამაოების, სნობიზმისა და ფარისევლობის გენიალური კრიტიკოსი გახდა.
ფილოსოფიური და ფსიქოლოგიური ბირთვი
- ამაოება (Vanitas) — „Vanitas vanitatum! რომელი ჩვენგანია ამ წუთისოფელში ბედნიერი?” — ადამიანური მისწრაფებების ფუჭეობა
- სარკის მეტაფორა — „ქვეყნიერება სარკეა და ყველა კაცს საკუთარ სახეს დაანახვებს”
- მორალი და ფული — „მეც კარგი ქალი ვიქნებოდი, წელიწადში ხუთი ათასის შემოსავალი რომ მქონდეს” — მორალი ფუფუნება ხომ არ არის?
- ადამიანი, როგორც მარიონეტი — ავტორი „წარმოდგენის გამმართველია”, პერსონაჟები — თოჯინები
საკვანძო ნაშრომები
| ნაწარმოები | წელი | თემები |
|---|---|---|
| ამაოების ბაზარი (წიგნი) | 1847-48 | ამაოება, სნობიზმი, ფულის ძალაუფლება, ილუზიები |
ჰორიზონტალური კავშირები
- ლიტერატურა: თეკერეის სოციალური რეალიზმი პირდაპირ აგრძელებს ონორე დე ბალზაკი-ს ტრადიციას — ორივე ამხილებს ფულის ძალაუფლება და მორალი-ს
- ფილოსოფია: ამაოების თემა ეხმიანება ეკლესიასტეს და შოპენჰაუერის პესიმიზმს
- ფსიქოლოგია: ბეკი შარპი — ჩრდილი (არქეტიპი)-ს გამოვლინება, სოციალური „პერსონა” vs. ფარული მოტივები
- კინო: თეკერეის ირონიული, ყოვლისმცოდნე მთხრობელი ეხმიანება ფილმებს, სადაც ნარატორი არღვევს „მეოთხე კედელს”
ვერტიკალური კავშირები
[[ონორე დე ბალზაკი]] — „ადამიანური კომედია" (ფრანგული სოციალური რეალიზმი)
↓
თეკერეი — [[ამაოების ბაზარი (წიგნი)]] (1847)
↓
გუსტავ ფლობერი — „მადამ ბოვარი" (ილუზიების მსხვრევა)
↓
[[ფიოდორ დოსტოევსკი]] — ადამიანური ბუნების ფსიქოლოგიური ანატომია