მშვიდობით, იარაღო

მშვიდობით, იარაღო (1929)

ავტორი: ერნესტ ჰემინგუეი · 1929

სიუჟეტის მოკლე თხრობა

ამერიკელი ფრედერიკ ჰენრი პირველ მსოფლიო ომში იტალიის არმიის სანიტარულ ნაწილში მსახურობს. თავიდან მისთვის ომიც და სიყვარულიც რუტინაა — საროსკიპოებში დადის და ცხოვრებას უაზროდ ატარებს. ყველაფერი იცვლება, როცა ის ინგლისელ ექთანს, ქეთრინ ბარკლის, გაიცნობს. ქეთრინი ფსიქოლოგიურად ტრავმირებულია — საქმრო მოუკლეს ფრონტზე. თავიდან მათი ურთიერთობა ფსიქოლოგიური თავშესაფარია ორივესთვის, მაგრამ ფრედერიკის დაჭრისა და მილანის ჰოსპიტალში მკურნალობის შემდეგ ეს თამაში ნამდვილ, გიჟურ სიყვარულში იზრდება.

ფრონტზე დაბრუნებული ფრედერიკი ხვდება კაპორეტოს კატასტროფულ უკანდახევაში. იტალიელი ჟანდარმები საკუთარ ოფიცრებს ღალატის ბრალდებით ხვრეტენ. ფრედერიკი მდინარეში გადახტომით გადარჩება და იღებს ფილოსოფიურ გადაწყვეტილებას — საბოლოოდ ეუბნება ომს „მშვიდობით”. დეზერტირდება და ქეთრინთან ერთად შვეიცარიაში იპარება.

შვეიცარია ნამდვილ სამოთხეს ჰგავს — თოვლიანი მთები, სიმშვიდე, ბედნიერება. ქეთრინი ბავშვს ელოდება. მაგრამ ჰემინგუეის ფილოსოფია დაუნდობელია. ქეთრინის მშობიარობა ძალიან რთულდება. ბავშვი მკვდარი იბადება. ქეთრინიც კვდება. ფრედერიკი რჩება სრულიად მარტო და წვიმაში მარტო მიდის სასტუმროში.

---

ფილოსოფიური ბირთვი

ნაწარმოების ფილოსოფიური ბირთვი ეგზისტენციალური პესიმიზმია: სამყარო ანადგურებს ყველაფერ კარგს, სიყვარული დროებითი თავშესაფარია, მაგრამ ბედნიერებაც ისჯება.

„როცა ხალხი ამდენ მამაცობას ჩადის ქვეყნისათვის, წუთისოფელმა ისინი უსათუოდ უნდა მოკლას და გასტეხოს, და კლავს კიდეც.”

ომი ნაჩვენებია არა გმირული აქტი, არამედ ქაოსი, რომელიც ანადგურებს ყველაფერ ადამიანურს. ტრადიციული ღირებულებები — რელიგია, პატრიოტიზმი — აზრს კარგავენ: „გონიერი კაცი ყველა ათეისტია.” სიყვარული ხდება ერთადერთი რელიგია: „შენა ხარ ჩემი სარწმუნოება. შენა ხარ ჩემი ყველაფერი.”

პერსონაჟები როგორც არქეტიპები

პერსონაჟი	არქეტიპი	ფუნქცია
ფრედერიკ ჰენრი	გაუცხოებული სკეპტიკოსი	„დაკარგული თაობის” ილუზიებისგან დაცლილი ადამიანი, რომელიც სიყვარულში პოულობს აზრს
ქეთრინ ბარკლი	მსხვერპლშეწირვის არქეტიპი	უანგარო თავგანწირვა, სიყვარულის აბსოლუტიზაცია
რინალდი	ომით განადგურებული ციკლუსი	ცინიზმით შენიღბული გადაღლა: „მომსპო და გამათავა ამ ომმა”
მღვდელი	სულიერი იდეალი	ნამდვილი სიყვარულის განსაზღვრება: „როცა გიყვარს, გინდა მისთვის რამე გააკეთო”

სიმბოლიკა

სიმბოლო	მნიშვნელობა	ციტატა
წვიმა	სიკვდილი, ბედისწერა	„ზოგჯერ მკვდარს წარმოვიდგენ ჩემს თავს წვიმაში”
თოვლი და მთები	სიწმინდე, თავშესაფარი	შვეიცარია = სამოთხე, რომელიც დროებითია
ბარი და დაბლობი	ომი, ქაოსი, სიკვდილი	ფრონტის კონტრასტი მთებთან

ჰორიზონტალური კავშირები

• ალბერ კამიუ: ქეთრინის სიკვდილი ფრედერიკის თვალწინ — აბსურდის გამოცდილება, კამიუს „უცხოს” ემოციურ-ფილოსოფიური ტონთან ახლოსი
• ფიოდორ დოსტოევსკი: რწმენის კრიზისი და ათეისტის ლოცვა სიკვდილის წინ — „ღმერთო, ნუ მოკლავ” — ეხმიანება კარამაზოვების ღვთისმეტყველურ ჭიდილს
• ფრანც კაფკა: კაპორეტოს უკანდახევა, სადაც ადამიანს აბსურდული სისტემა ხვრეტს — კაფკასეული ბიუროკრატიული ჯოჯოხეთი
• ეგზისტენციალიზმი: ფრედერიკის „სეპარატული ზავი” — ეგზისტენციალური არჩევანი, პასუხისმგებლობის აღება სამყაროს აბსურდულობის ფონზე
• ტაქსის მძღოლი (1976): ტრევის ბიკლის მარტოობა ვიეტნამის შემდეგ — ფრედერიკ ჰენრის მარტოობის XX საუკუნის მეორე ნახევრის ექო

ვერტიკალური ჯაჭვი

ჰომეროსის „ილიადა" (ომის ტრაგედია)
    → ლევ ტოლსტოი „ომი და მშვიდობა" (ომის ეპოსი)
        → მშვიდობით, იარაღო (ომის აბსურდი პირველი პირით)
            → ერიხ მარია რემარქი „დასავლეთის ფრონტზე ცვლილება არ არის"
                → კურტ ვონეგუტი „სასაკლაო No.5"