კულტურული მატრიცა

ფედერიკო ფელინი

2 წთ კითხვა

ფედერიკო ფელინი (1920-1993)

ბიოგრაფიული კონტექსტი

იტალიელი რეჟისორი, რომელმაც ომის შემდგომი ევროპის კინოს შემატა არაცნობიერის ვიზუალური გრამატიკა. ანტონიონისგან განსხვავებით, რომლის გაუცხოების კინემატოგრაფია იყო გარე, ფენომენოლოგიური, ფელინის კინემატოგრაფია შიდა, იუნგიანური, სიზმრისეული იყო. დაიწყო როგორც სცენარისტი როსელინისთან („Roma città aperta”), მაგრამ სწრაფად განავითარა საკუთარი ვიზუალური ენა, სადაც რეალობა და წარმოსახვა ერთ ფერადოვან, ცირკულარულ ქსოვილად იკვრება.

ეგზისტენციალური კრიზისი და ერნსტ ბერნჰარდი

„ტკბილი ცხოვრების” (La Dolce Vita, 1960) მსოფლიო აღიარების შემდეგ ფელინიმ განიცადა მძიმე შემოქმედებითი ბლოკი — ზუსტად ის ეგზისტენციალური კრიზისი, რომელიც მან შემდეგ გაასახიერა გვიდო ანსელმის სახით „8½”-ში. ამ პერიოდში ფელინიმ მიმართა შვეიცარიელ იუნგიანელ ფსიქოანალიტიკოსს ერნსტ ბერნჰარდს (Ernst Bernhard, 1896-1965), რომელიც ცხოვრობდა რომში და რომელმაც იტალიაში ფაქტობრივად შემოიტანა კარლ გუსტავ იუნგის ანალიტიკური ფსიქოლოგია.

ბერნჰარდი ასწავლიდა ფელინის სიზმრების ფიქსირებას, „აქტიურ წარმოსახვას” (აქტიური წარმოსახვა) და კოლექტიური არაცნობიერის გამოცნობის ტექნიკას. ფელინიმ ცხოვრების ბოლომდე ინახავდა სიზმრების წიგნს — ფერადი ჩანახატების ჟურნალს, სადაც აფიქსირებდა არქეტიპულ ფიგურებს: დიდი დედა, ანიმა, ჩრდილი, ბრძენი ბერი. ეს სიზმრების წიგნი გახდა მისი მთავარი შემოქმედებითი რესურსი — „8½”, „ჯულიეტა სულთა”, „ამარკორდი”, „კაზანოვა”, „ქალაქი ქალები” — ყველა ფესვგადგმულია ამ ფერად, სიზმრისეულ ქსოვილში.

ვიზიტი ბოლინგენში

ბერნჰარდის რეკომენდაციით ფელინი პირადად ეწვია იუნგის კოშკს ბოლინგენში (Bollingen) ციურიხის ტბაზე. კოშკი, რომელიც იუნგმა საკუთარი ხელით ააშენა როგორც „ქვის სიმბოლო” — ქვის ცირკულარული სტრუქტურა, სადაც კედლებზე ამოკვეთილია ალქიმიური და მითოლოგიური ფიგურები — ფელინიზე წარუშლელი შთაბეჭდილება მოახდინა. ერთ-ერთი აკადემიური წყაროს მიხედვით (Encounter with Federico Fellini, Aldo Carotenuto), სწორედ ბოლინგენის ვიზიტის შემდეგ ფელინიმ საბოლოოდ ჩამოაყალიბა „8½”-ის ფინალის კონცეფცია: საცირკო არენა, სადაც ცნობიერების ყველა ფიგურა ერთიანდება.

„8½” — იუნგიანური ინდივიდუაციის კინო

ფილმი „8½” (1963) არის იუნგიანური ინდივიდუაციის კინემატოგრაფიული აპოთეოზი. გვიდო ანსელმი — ფელინის ალტერ-ეგო — იკარგება საკუთარი ცხოვრების ფიგურებში (დედა, მამა, ცოლი, საყვარელი, კრიტიკოსი, კარდინალი). ფილმის ფინალი, სადაც გვიდო ამ ყველა ფიგურას ცირკის არენაზე აერთიანებს, ზუსტად ემთხვევა იუნგიანური ინდივიდუაციის პროცესს: არა ცნობიერების გარე მოთხოვნების დაქვემდებარება, არამედ ყველა შინაგანი ფიგურის მიღება და ინტეგრაცია ერთ ცოცხალ მთლიანობაში.

საკვანძო ფილმები

  • „გზა” (La Strada, 1954)
  • „ნოტრების ღამეები” (Le Notti di Cabiria, 1957)
  • „ტკბილი ცხოვრება” (La Dolce Vita, 1960)
  • „8½” (1963)
  • „ჯულიეტა სულთა” (Giulietta degli Spiriti, 1965)
  • „ამარკორდი” (Amarcord, 1973)

ჰორიზონტალური კავშირები

ვერტიკალური ჯაჭვი

  • წინამორბედები: იტალიური ნეორეალიზმი, commedia dell’arte, იუნგი და ბერნჰარდი
  • ფელინი: სიზმრების კინემატოგრაფიული კანონიზატორი
  • მემკვიდრეები: დევიდ ლინჩი, ტერი გილიამი, ემირ კუსტურიცა, პაოლო სორენტინო („დიდი სილამაზე” = ტკბილი ცხოვრების პოსტმოდერნული გადახედვა)

გრაფის ხედი

უკუბმულები