მოთხრობები (თომას მანი) ტომი 2

მოთხრობები — ტომი 2 (1896-1912)

ავტორი: თომას მანი · 1912

კრებულში შედის: „იმედის გაცრუება”, „პატარა ბატონი ფრიდემანი”, „სასაფლაოს გზა”, „ბედნიერება”, „მძიმე საათი”, „სიკვდილი ვენეციაში”

სიუჟეტის მოკლე თხრობა

ეს კრებული მოიცავს პირველი ტომის მოთხრობებს, რომლებსაც ემატება კრებულის გვირგვინი — „სიკვდილი ვენეციაში”: ცნობილი მწერალი აშენბახი ვენეციაში ხვდება ტაძიოს — ახალგაზრდა ბიჭს, რომლის სრულყოფილი სილამაზე მას ჯერ ესთეტიკურად მოაჯადოებს, შემდეგ კი ობსესიურ ვნებაში ჩაითრევს. ვენეციაში ქოლერა ვრცელდება, მაგრამ აშენბახი დუმს — ურჩევნია ამოწყდეს ქალაქი, ოღონდ ბიჭი არ წავიდეს. საბოლოოდ, მორალურად და ფიზიკურად განადგურებული აშენბახი პლაჟზე კვდება, ტაძიო კი ზღვისკენ — „შორეთისკენ” — უხმობს მას.

(სრული ანალიზისთვის იხ. სიკვდილი ვენეციაში (წიგნი))

---

ფილოსოფიური ბირთვი

მეორე ტომის დამატებული მოთხრობა — „სიკვდილი ვენეციაში” — მანის მთელი ადრეული შემოქმედების კულმინაციაა. თუ პირველ ტომში ფრიდემანი ერთ ვნებას ემსხვერპლი, აქ აშენბახის მთელი ცხოვრებისეული ფილოსოფია — დისციპლინა, ფორმა, „გაძლება” — იმსხვრევა სილამაზის წინაშე.

„ჩვენ, პოეტებს, ისე არ ძალგვიძს მშვენიერების გზით ვიდოდეთ, თუ ეროსი არ გვახლავს თან და წინამძღოლობას არ იჩემებს.”

„ჩვენი ოსტატობის სტილს სიცრუე და ოინბაზობა წარმოადგენს…”

კრებულის ფილოსოფიური ტრაექტორია: ენის ილუზია („იმედის გაცრუება”) → ვნების ძალა („ფრიდემანი”) → ხელოვანის ტანჯვა („მძიმე საათი”) → სილამაზის დემონიურობა („სიკვდილი ვენეციაში”). ეს არის ნიცშეანური აპოლონური ფასადის თანდათანობითი რღვევის ისტორია.

პერსონაჟები როგორც არქეტიპები

პერსონაჟი	არქეტიპი	არსი
აშენბახი	პერსონის ტირანი	„მისი საყვარელი სიტყვა იყო «გაძლება»” — მაგრამ ფასადი იმსხვრევა
ტაძიო	ფსიქაგოგი / ჰერმესი	„ფერმკრთალი ფსიქაგოგი შორეთისკენ მიუთითებდა”
სიკვდილის მაცნეები	თანატოსი	ოთხი ფიგურა — ერთი და იგივე არქეტიპის ვარიაციები

სიმბოლიკა

სიმბოლო	მნიშვნელობა	ციტატა
ვენეცია	სილამაზე = ხრწნა	„ნახევრად ზღაპარი და ნახევრად მახე”
გონდოლა	კუბო / ხარონის ნავი	„ისე შავია, როგორც კუბო”
მაკიაჟი/თმის შეღებვა	ღირსების საბოლოო დაკარგვა	„ახლა არხეინად შეგიძლიათ ვინმეს გაუმიჯნურდეთ”

ჰორიზონტალური კავშირები

• ლიტერატურა: ფიოდორ დოსტოევსკი — დათრგუნული ბნელი მხარე; ოსკარ უაილდი — „დორიან გრეის სურათი” — სილამაზისა და მორალური ხრწნის კავშირი
• ფილოსოფია: პლატონის „ფედროსი” — სილამაზისა და ეროსის თეორია; ფრიდრიხ ნიცშე — „ტრაგედიის დაბადება”; არტურ შოპენჰაუერი
• კინემატოგრაფია: ლუკინო ვისკონტის „სიკვდილი ვენეციაში” (1971)

ვერტიკალური ჯაჭვი

წინამორბედი: პლატონის „სიმპოსიონი” → გოეთეს „ფაუსტი” → მოთხრობები (თომას მანი) ტომი 1

ეს კრებული (1896-1912): დისციპლინისა და ვნების ჭიდილის ესკალაცია

მემკვიდრე: კამიუ → ვლადიმერ ნაბოკოვი → იან მაკიუენი