რიჩარდ ბენდლერი (1950–)
როლი მატრიცაში
ბენდლერი არ არის ფსიქოლოგი კლასიკური გაგებით — და სწორედ ეს არის მისი მნიშვნელობა. მათემატიკისა და კომპიუტერული მეცნიერების ფონით მოსული სტუდენტი, რომელმაც ფსიქოთერაპიას ინჟინრის კითხვა დაუსვა: არა „რატომ იტანჯება ეს ადამიანი?“, არამედ „რა თანმიმდევრობით აკეთებს ის იმას, რასაც აკეთებს, და სად შეიძლება ჩარევა?“
მისი წვლილი გრინდერთან თანამშრომლობაში იყო მოდელირების უნარი: უნარი, დაეკვირვებოდა ოსტატს და აღედგინა მისი ქცევის სტრუქტურა. გრინდერმა ამას ლინგვისტური ფორმალიზმი მისცა.
ბენდლერის ფიგურა ორაზროვანია. ერთი მხრივ — ორიგინალური აღმომჩენი, რომელმაც თერაპიული ინტუიცია სასწავლ ტექნიკად აქცია. მეორე მხრივ — მან NLP-ს მისცა ის თვისებაც, რამაც ის მეცნიერებიდან გარიყა: ეფექტის პრიმატი მტკიცებულებაზე, სცენური დემონსტრაციის კულტი და თეორიის ღია აბუჩად აგდება.
ძირითადი ნაშრომები
| ნაშრომი | წელი | წვლილი |
|---|---|---|
| მაგიის სტრუქტურა I (წიგნი) | 1975 | მეტა-მოდელი |
| მილტონ ერიქსონის ჰიპნოზური ტექნიკის პატერნები (წიგნი) | 1975 | მილტონ-მოდელი |
| მაგიის სტრუქტურა II (წიგნი) | 1976 | რეპრეზენტაციული სისტემები |
| ბაყაყებიდან უფლისწულებამდე (წიგნი) | 1979 | ანკორირება; მოძრაობის პოპულარიზაცია |
| ნეიროლინგვისტური პროგრამირება, ტომი I (წიგნი) | 1980 | სტრატეგიები, TOTE |
პოზიცია
„სასარგებლო ტყუილები“. ბენდლერის ცენტრალური მეთოდოლოგიური პოზიცია: მოდელს არ სჭირდება ჭეშმარიტება, სჭირდება მუშაობა. ეს არის რადიკალური ინსტრუმენტალიზმი, რომელიც პირდაპირ მოდის ჰანს ვაიჰინგერის „თითქოს“-ის ფილოსოფიიდან — თუმცა ბენდლერი ამ გენეალოგიას იშვიათად აღიარებდა.
წინააღმდეგობა როგორც თერაპევტის მარცხი. „Resistance is a nominalization“ — თუ კლიენტი წინააღმდეგობას უწევს, ეს კლიენტის დიაგნოზი კი არა, თერაპევტის მოქნილობის ნაკლებობაა. ეს იდეა გადარჩა NLP-ის ემპირიულ კრახს და დღემდე მოქმედია.
შიდა განხეთქილება
1980-იანებში ბენდლერისა და გრინდერის ურთიერთობა სასამართლო დავებში გადაიზარდა NLP-ის სავაჭრო ნიშნისა და საავტორო უფლებების გამო. მოძრაობა, რომელიც ადამიანთა შორის რაპორტის აგებას ასწავლიდა, საკუთარ დამფუძნებლებს შორის ვერ შეთანხმდა. გრინდერი „ახალი კოდისკენ“ წავიდა; ბენდლერი — საკუთარი ბრენდისა და სემინარების მიმართულებით.
კავშირები
- ჯონ გრინდერი — თანადამფუძნებელი, შემდეგ ოპონენტი
- მილტონ ერიქსონი — მთავარი მოდელირებული ფიგურა
- ნეიროლინგვისტური პროგრამირება — მიმდინარეობა
- ზიგმუნდ ფროიდი — მთავარი ისტორიული ოპონენტი: ფსიქოანალიზი როგორც „ნომინალიზაციების სისტემა“
- ერიხ ფრომი — თავისუფლებიდან გაქცევა (წიგნი) კრიტიკული ჩარჩოა ბენდლერისეული „განთავისუფლების ტექნოლოგიის“ ინდუსტრიად ქცევისთვის