თომას ვულფი (1900-1938)
ბიოგრაფიული კონტექსტი
თომას კლეიტონ ვულფი — ამერიკელი მწერალი, რომლის ავტობიოგრაფიული, ლირიკული პროზა XX საუკუნის მოდერნიზმის ერთ-ერთ უნიკალურ ფენომენს წარმოადგენს. დაიბადა ჩრდილოეთ კაროლინაში, სწავლობდა ჰარვარდში. მისი პროზა წარმოუდგენლად ვრცელი, ავტობიოგრაფიული და ემოციურია — ვილიამ ფოლკნერი მას „ჩვენი თაობის საუკეთესო მწერალს” უწოდებდა. გარდაიცვალა ტუბერკულოზური მენინგიტით მხოლოდ 37 წლის ასაკში.
ფილოსოფიური და ფსიქოლოგიური ბირთვი
ვულფის შემოქმედების ფილოსოფიური ცენტრი დროის წარმავლობა და მარტოობის გარდაუვალობაა:
„ყველაფერი ჩნდება და ქრება, ყველაფერი იცვლება მოედანზე და, მაინც, ყველაფერი უცვლელი რჩება” — ეს პროუსტიანული მოტივი დაკარგულ ბიჭში ცენტრალურია.
„ვპოვე, მყარი, სამუდამო ყოფა ადამიანის ცხოვრებისა, არა სიყვარული, არამედ მარტოობა” — ვულფი ამტკიცებს, რომ გაუცხოება არა დროებითი მდგომარეობა, არამედ ადამიანის ფუნდამენტური ბუნებაა.
ამასთან, ვულფის პროზაში სიკვდილი დიადი და ამაყი მოვლენაა: „ამაყო სიკვდილო… მისთვის, რომ ასეთი პატივით მივყავართ ჩვენ.”
საკვანძო ნაშრომები
| ნაწარმოები | წელი | მთავარი თემა |
|---|---|---|
| დაკარგული ბიჭი (წიგნი) | 1937 | დროის წარმავლობა, მარტოობა, სიკვდილი, ადამიანის ბუნების დუალობა |
ჰორიზონტალური კავშირები
- ფილოსოფია: ვულფის დროის ფილოსოფია ეხმიანება ბერგსონის „ხანგრძლივობის” კონცეფციას და პროუსტის „დაკარგული დროის ძიებას”; მარტოობის თემა — გაუცხოების ვარიაცია
- ლიტერატურა: ვულფის ლირიკული მონოლოგები ჯოისის „ცნობიერების ნაკადთან” არის ნათესაობაში; დოსტოევსკის „მიწისქვეშა ადამიანის” მარტოობა ეხმიანება ვულფის „მარტოსულის მონოლოგს”
- ფსიქოლოგია: ადამიანის ბუნების დუალობა („ვეფხვიც და ბავშვიც”) პირდაპირ ეხმიანება იუნგის ჩრდილისა და პერსონას დიქოტომიას
- კინო: ვულფის ნოსტალგიური ხედვა, სადაც დრო ყველაფერს ანადგურებს, ექოს პოულობს ტერენს მალიკის ფილმებში
ვერტიკალური კავშირები
მარსელ პრუსტი (დაკარგული დროის ძიება)
→ თომას ვულფი (დროის წარმავლობა ამერიკულ კონტექსტში)
→ [[ჯეკ კერუაკი]] (ავტობიოგრაფიული მოგზაურობა)
→ [[ჰარუკი მურაკამი]] (მარტოობა და ნოსტალგია)