მზეც ამოდის

მზეც ამოდის (1926)

ავტორი: ერნესტ ჰემინგუეი · 1926

სიუჟეტის მოკლე თხრობა

1920-იანი წლები. ჯეიკ ბერნსი, ომში მძიმედ დაჭრილი ამერიკელი ჟურნალისტი, პარიზში ცხოვრობს. ფიზიკური ტრავმის გამო სრულფასოვანი სექსუალური ცხოვრება არ შეუძლია. უყვარს მიმზიდველი, თავისუფალი ბრეტ ეშლი, მაგრამ მათი ფიზიკურად ერთად ყოფნა შეუძლებელია.

„დაკარგული თაობა” პარიზში ბევრს სვამს, დადის ბარებში და უმიზნოდ ატარებს დროს. რობერტ კონი — რომანტიკოსი, რომელსაც ცხოვრება წიგნებიდან ნასწავლი ჰგონია — ბრეტზეა შეყვარებული. მეგობრები მიდიან ესპანეთში, პამპლონაში ფიესტაზე.

ფიესტაზე ბრეტს შეუყვარდება ახალგაზრდა მატადორი პედრო რომერო. კონი ეჭვიანობისგან სცემს ჯეიკს და რომეროს, მაგრამ ილუზიებდამსხვრეული ტოვებს ფიესტას. ბრეტი რომეროს მადრიდში მიჰყვება, მაგრამ ხვდება, რომ ნიჭიერ ახალგაზრდას კარიერას დაუღუპავს. იღებს მორალურ გადაწყვეტილებას და ტოვებს მას.

ფინალში ბრეტი და ჯეიკი ტაქსიში სხედან. ბრეტი წუხს: „ო, ჯეიკ, რა კარგად ვიქნებოდით ჩვენ ერთად.” ჯეიკი პასუხობს: „ჰო, კიდევ კარგი, ამის თქმა მაინც შეგვიძლია.” ტრავმირებული თაობისთვის ბედნიერება მხოლოდ ილუზიაა.

---

ფილოსოფიური ბირთვი

ნაწარმოების ფილოსოფიური ღერძია ცხოვრებისეული საზღაური: „რასაც კი ვაკეთებთ ხოლმე, ყველაფრის სამაგიერო გადაგვხდება.” სამყაროში არაფერია უფასო, ყოველ სიამოვნებას და ილუზიას თავისი ფასი აქვს.

ეპიგრაფი ეკლესიასტედან — „აღმოხდების მზე, და დაჰხდების მზე” — უსვამს ხაზს ადამიანთა თაობების წარმავლობასა და ბუნების მარადისობას. ტრავმირებული „დაკარგული თაობა” ცდილობს რეალობიდან გაქცევას, მაგრამ ჯეიკი აცხადებს: „სხვა ქვეყანაში წასვლა არაფერს არა შველის! შენს თავს მაინც ვერ გაექცევი.”

პერსონაჟები როგორც არქეტიპები

პერსონაჟი	არქეტიპი	ფუნქცია
ჯეიკ ბერნსი	დაჭრილი მეფე (Fisher King)	სტოიკური დამკვირვებელი, რომელსაც ილუზიები აღარ აქვს
ბრეტ ეშლი	ფატალური ქალი / სირენა	ომისგან განადგურებული, ყველას იზიდავს, მაგრამ ვერავის ბედნიერებას ვერ ანიჭებს
რობერტ კონი	რომანტიკული მგზნებარე	ილუზიებით მცხოვრები, რეალობის მიუღებელი
პედრო რომერო	აფისიონის (ნამდვილი ვნების) სიმბოლო	ავთენტური, შეურყეველი ღირსების მქონე

სიმბოლიკა

სიმბოლო	მნიშვნელობა	ციტატა
მოზვრები/ხარები	სისუსტე vs ძალა	კონი = მოზვერი: „წყნარი ცხოვრება აქვს… მუდამ სხვას ეტმასნება”
წყალი/ბანაობა	განწმენდის მცდელობა	ფიესტის შემდეგ ჯეიკის ცურვა = ტრავმის ჩამორეცხვის ილუზია
ფიესტა	ცხოვრების ქაოსი	სადღესასწაულო ატმოსფერაში სისასტიკე და სიკვდილი

ჰორიზონტალური კავშირები

• ალბერ კამიუ: ჯეიკის სტოიკური რეალიზმი ახლოა აბსურდის ფილოსოფიასთან — ცხოვრებას აზრი არ აქვს, მაგრამ ღირსებით უნდა იცხოვრო
• ფიოდორ დოსტოევსკი: კონის რომანტიკული ილუზიების მსხვრევა ეხმიანება მიშკინის ტრაგედიას
• ეგზისტენციალიზმი: „მე მხოლოდ ის მინდა გავიგო, როგორ უნდა ვიცხოვრო” — ეგზისტენციალური ძიების კლასიკური ფორმულირება
• ეკლესიასტე: ეპიგრაფი პირდაპირ აკავშირებს რომანს ბიბლიურ სიბრძნეს ცხოვრების ამაოების შესახებ

ვერტიკალური ჯაჭვი

ეკლესიასტე (ყველაფერი ამაოებაა)
    → მზეც ამოდის (დაკარგული თაობის ამაოება)
        → [[უცხო (წიგნი)]] (აბსურდის ფილოსოფია)
            → „ცხრა კატაზე ნაკლები" (ბუკოვსკის პესიმიზმი)