რწმენის რაინდი (Troens Ridder / Knight of Faith)
განმარტება
„რწმენის რაინდი” (Troens Ridder, გერმ. Ritter des Glaubens, ინგ. Knight of Faith) — სიორენ კირკეგორის ცენტრალური ფილოსოფიური ფიგურა, რომელიც ჩამოყალიბდა წიგნში „შიში და ძრწოლა” (1843). ეს არის ინდივიდი, რომელიც სცდება ეთიკურ საყოველთაობას აბსურდის ძალით, რათა სუბიექტური რწმენით დაუკავშირდეს აბსოლუტს.
კირკეგორისთვის რწმენის რაინდის პარადიგმული მაგალითი არის აბრაამი — ადამიანი, რომელიც მზადაა, ისააკი ღმერთს მსხვერპლად შესწიროს.
ორი მოძრაობა
რწმენის რაინდი ერთდროულად ორ პარადოქსულ მოძრაობას ასრულებს:
- უსასრულო რეზიგნაცია (uendelig Resignation) — აცნობიერებს, რომ სიყვარული (ისააკი) დაკარგავს; მასში ინდივიდი თავის კონკრეტულ, სასრულ სიყვარულს აბსოლუტს სწირავს. ეს მოძრაობა ეთიკურია.
- რწმენის ნახტომი (Troens Spring) — ამავე დროს სწამს, რომ ისააკი დაუბრუნდება — „აბსურდის ძალით” (i Kraft af det Absurde). ეს მოძრაობა რელიგიურია.
ჩვეულებრივი „რეზიგნაციის რაინდი” (Resignationens Ridder) პირველ მოძრაობას ასრულებს — ის დანაკარგის ტრაგიკულ გმირია. რწმენის რაინდი კი, ორივე მოძრაობის ერთდროულობით, აბსურდის პირისპირ ცხოვრობს მშვიდად — მისთვის ისააკი დაკარგულია და ამავე დროს დაბრუნდება.
რწმენის რაინდი როგორც ინვიზიბლური ფიგურა
კირკეგორი ხაზგასმით წერს, რომ რწმენის რაინდი გარეგნულად შეიძლება სრულიად ჩვეულებრივ, საშუალო ბიუროკრატს ჰგავდეს. ის საზოგადოებაში არ გამოირჩევა — არ აცხადებს საკუთარ რწმენას, არ იკისრებს მოწამეობრივ პოზას. მისი განსხვავებულობა მხოლოდ შინაგანია, სუბიექტურია. გარედან ის „ფილისტერი” შეიძლება მოგვეჩვენოს, ხოლო შიგნით ის უკვე აბსოლუტს დაუკავშირდა.
ეს ინვიზიბლობა არის კირკეგორის პოლემიკა რომანტიკულ-გმირული რელიგიურობის წინააღმდეგ: რწმენა არ არის ფართო ჟესტი, არამედ შინაგანი, სუბიექტური მდგომარეობა.
დუმილი
რწმენის რაინდი დუმს. ის ვერ ელაპარაკება სხვებს თავის გამოცდილებაზე, რადგან ენა საყოველთაოს მატარებელია, ხოლო მისი კავშირი აბსოლუტთან სუბიექტურია და ინდივიდუალური. ამიტომ კირკეგორმა „შიში და ძრწოლა” ფსევდონიმით იოჰანეს დე სილენტიო (Johannes de silentio — „დუმილის იოანე”) გამოსცა.
კავშირები
- სიორენ კირკეგორი — ცნების ავტორი
- შიში და ძრწოლა (წიგნი) — წიგნი, სადაც ცნება ჩამოყალიბდა
- იობის წიგნი — ბიბლიური კონტექსტი (იობის დუმილი vs. აბრაამის დუმილი)
- თეოდიცეა — რწმენის რაინდის პარადოქსი არის თეოდიცეის ეგზისტენციალური გადაწყვეტა
- აბსურდი — კირკეგორისთვის აბსურდი არ არის სამყაროს უაზრობა (როგორც კამიუსთან), არამედ რაციონალურის ტრანსცენდირება
- ალბერ კამიუ — „სიზიფეს მითში” კამიუ რწმენის ნახტომს „ფილოსოფიურ თვითმკვლელობად” აცხადებს
- ფრანც კაფკა — „პროცესის” იოზეფ კ. არის „რწმენის რაინდი რწმენის გარეშე” — დუმილი რჩება, რაინდი ქრება
- კაფკა ↔ კირკეგორი ↔ იობის წიგნი — ჯვარედინი ხიდი