გუსტავ ფლობერი (1821-1880)
ბიოგრაფიული კონტექსტი
გუსტავ ფლობერი — ფრანგული რეალიზმის უდიდესი ოსტატი, „თანამედროვე რომანის მამა”. დაიბადა რუანში, ექიმის ოჯახში. მთელი ცხოვრება მიუძღვნა ხელოვნებას, თითქმის მონასტრული ასკეტიზმით. მისი სტილისტური სრულყოფის კულტი — „le mot juste” (ზუსტი სიტყვა) — შემდგომი ლიტერატურის სტანდარტი გახდა.
ფლობერის შემოქმედება ორ მიმართულებას მოიცავს: თანამედროვე ბურჟუაზიული საზოგადოების ანატომია (მადამ ბოვარი (წიგნი)) და ეგზოტიკური ისტორიული ეპოსი (სალამბო (წიგნი)). ორივე შემთხვევაში ავტორის ხმა — ცივი, ობიექტური, ირონიული — რჩება ზედმიწევნით ზუსტი და უწყალო.
ფილოსოფიური და ფსიქოლოგიური ბირთვი
ფლობერის ცენტრალური თემაა ილუზიისა და რეალობის კონფლიქტი — ადამიანი, რომელიც რომანტიკულ წარმოდგენებით ცხოვრობს, აუცილებლად ეჯახება ბანალურ რეალობას. ეს „ბოვარიზმი” — ტერმინი, რომელიც ფლობერის რომანიდან წარმოიშვა — ეგზისტენციალური გაუცხოების ადრეული ფორმაა.
ფლობერი ანტი-რომანტიკოსია. მისთვის რომანტიკული ილუზია — არა ტრაგიკული სილამაზე, არამედ პათოლოგია, რომელიც ადამიანს ანადგურებს. ემა ბოვარი წიგნების ილუზიების მსხვერპლია; სალამბო — რელიგიური მისტიციზმის ტყვე.
„მადამ ბოვარი ეს მე ვარ” — ფლობერის ცნობილი ფრაზა გვიჩვენებს, რომ ავტორი თავადაც გრძნობდა ილუზიების მომაჯადოებელ ძალას, მაგრამ ამას კლინიკური სიზუსტით ანატომირებდა.
საკვანძო ნაშრომები
| ნაწარმოები | წელი | თემა |
|---|---|---|
| მადამ ბოვარი (წიგნი) | 1857 | ილუზია, ბოვარიზმი, ბურჟუაზიის კრიტიკა |
| სალამბო (წიგნი) | 1862 | რელიგიური ფანატიზმი, ობსესია, სისასტიკე |
ჰორიზონტალური კავშირები
- ლიტერატურა: ონორე დე ბალზაკი — ფლობერის წინამორბედი ფრანგულ რეალიზმში; სტენდალი — ფსიქოლოგიური რეალიზმის ტრადიცია; გი დე მოპასანი — ფლობერის მოწაფე, რომელმაც მისი სტილი მოკლე პროზაში განავითარა; ლევ ტოლსტოი — „ანა კარენინა” (1877) და „მადამ ბოვარი” (1857) — ცოლის ღალატის ორი უდიდესი რომანი, ერთ ეპოქაში დაწერილი
- ფილოსოფია: ფლობერის ობიექტურობა და ცივი ირონია წინ უძღვის ეგზისტენციალიზმის „აბსურდის” კონცეფციას; კამიუს „უცხო” — ფლობერის ტრადიციის მემკვიდრე
- ფსიქოლოგია: „ბოვარიზმი” — თვითმოტყუების პათოლოგია, რომელიც იუნგიანულ ტერმინებში პერსონასა და ჩრდილს შორის კონფლიქტია
- კინემატოგრაფია: კლოდ შაბროლის „მადამ ბოვარი” (1991); ფლობერის სტილისტიკური ზუსტების კულტი გავლენას ახდენს რობერ ბრესონის მინიმალისტურ კინოზე
ვერტიკალური კავშირები
წინამორბედები: ონორე დე ბალზაკი → სტენდალი
თანამედროვეები: ლევ ტოლსტოი (1828-1910), შარლ ბოდლერი (1821-1867), ფიოდორ დოსტოევსკი (1821-1881) — სამივე 1821 წელს დაიბადა
მემკვიდრეები: გი დე მოპასანი → ემილ ზოლა → მარსელ პრუსტი → ალბერ კამიუ