ზეკაცის თეორია (Übermensch)
განმარტება
ნიცშეს კონცეფცია: ადამიანი, რომელიც ნიჰილიზმი-ს დაძლევის შემდეგ თავად ქმნის საკუთარ ღირებულებებს, ღმერთის ან საზოგადოების მორალის გარეშე. არა “სუპერმენი” ფიზიკური ძალის გაგებით, არამედ — ადამიანი, რომელიც გადალახავს ადამიანურ სისუსტეს (შურს, შიშს, ბრბოს მენტალიტეტს).
გამოვლინებები მატრიცაში
📚 ლიტერატურა
- ფიოდორ დოსტოევსკი, დანაშაული და სასჯელი (წიგნი) — რასკოლნიკოვის “თეორია”: ადამიანები იყოფიან “ჩვეულებრივებად” და “არაჩვეულებრივებად”, რომლებსაც მკვლელობის უფლება აქვთ. ეს არის Übermensch-ის გაუკუღმართებული ვერსია — და დოსტოევსკი აჩვენებს მის კატასტროფას.
- ნიცშე vs. დოსტოევსკი: ორივე ხედავს “ზეკაცის” პრობლემას, მაგრამ განსხვავებულ პასუხს იძლევიან: ნიცშე — ახალი ღირებულებების შექმნა; დოსტოევსკი — ქრისტეს მოდელზე დაბრუნება.
🎬 კინო
- ტაქსის მძღოლი (1976) — ტრევისი = “ზეკაცის” პაროდია: თავს ანიჭებს უფლებას, განსაჯოს და დასაჯოს. ჩრდილი (არქეტიპი) შენიღბული “გმირობით.”
💡 ფილოსოფია
- ფრიდრიხ ნიცშე — ორიგინალური კონცეფცია “ასე თქვა ზარატუსტრა”-ში
- ეგზისტენციალიზმი — სარტრის “ავთენტიური ადამიანი” = ზეკაცის ეგზისტენციალისტური რეინტერპრეტაცია
დაკავშირებული კონცეფციები
- ნიჰილიზმი — პრობლემა, რომელსაც ზეკაცი პასუხობს
- თავისუფალი ნება — ზეკაცის ფუნდამენტი
- ჩრდილი (არქეტიპი) — ზეკაცის “ბნელი მხარე” — რა ხდება, როცა ეგო ჩრდილს “გმირობით” ნიღბავს